Lazer (İngilizce LASER (Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation) fotonları uyumlu bir hüzme şeklinde oluşturan optik kaynak. 

Lazerin temeli atom veya molekül enerji düzeyleri arasındaki elektron geçişlerine dayanır. Bir atomun iki enerji düzeyi E₂ ve E₃ olsun ve E₃ > E₂ farzedelim. Minimum enerji ilkesine göre atom veya moleküller düşük enerji seviyesinde olmak istediklerinden E₃ seviyesindeki atom kendiliğinden E₂ seviyesine inecektir. Ama bu sırada enerjisi E₃ − E₂ = hν olan bir foton salar. Burada ν fotonun frekansıdır. Eğer atom bu salınımı kendiliğinden yaparsa salınan fotonun yönü tamamen rasgeledir. Ancak eğer E₃ düzeyinde ki atom E₃ − E₂ enerjisindeki başka bir fotonla etkileşerek E₂ düzeyine inerse bu şekilde salınan atomun yönü ve fazı geçişe etki eden fotonla aynı olacaktır. Bu ikinci geçiş biçimine uyarılmış salınım (stimulated emmision) denir ve lazerin çalışmasının ana ilkesidir. Şimdi çok sayıda atomdan oluşan bir sistem ele alalım. Başlangıçta atomlar en alt enerji düzeyinde bulunduklarından bir şekilde atomların E₃ düzeyine çıkarılması gerekir. Bu pompalama(population inversion) olarak adlandırılır. Ayrıca E₃ ve E₂ arasındaki geçişten lazer ışığı elde edebilmek için atomların E₃ düzeyinde kalma süreleri E₂ düzeyinde kalma sürelerinden uzun olmalıdır. Ancak bu şekilde E₃ düzeyinde bulunan atomların sayısı daima artacaktır.. 

Kaynak: Tübitak Bilim Teknik Dergisi Tem. 1984 sf.2 // Sn. Satılmış ATAĞ tarafından yazılan “Laser Nedir” makalesi. 

Lazerler, günlük yaşamda sıklıkla kullanılmaktadırlar. Örneğin, süper marketlerde ürün fiyatlarını, CD’lerden müziği, DVD’lerden de filmleri okumakta lazerlerden faydalanılmaktadır. Lazer Işını Nasıl Oluşur? 

Bir atom, alabileceği enerjiyle tamamen dolunca bünyesine daha fazla enerji alamaz. Böyle bir atom kendi enerjisine eşit enerjide bir ışık dalgasıyla çarpışınca, zorunlu olarak enerjisini ışık dalgası olarak verir ve çarpıştığı dalga ile aynı frekans ve seviyede iki ışık dalgası yayar. 

Çarpışmaların sayısını yükseltebilmek için, yani daha çok ışık kazanabilmek için, lazerin karşılıklı iki kenarına paralel iki ayna yerleştirilir. Bu aynalardan birine rastlantısal olarak dik bir açıyla çarpan ışık dalgası, karşıdaki aynaya yansıtılır ve ardından ışık sürekli iki ayna arasında gidip gelir, dışarıya çıkamaz. 

Işık parçacıkları, lazerin yapımında kullanılan malzemenin içinden geçerken, yolunun üzerinde enerji dolu diğer atomlarla karşılaşırlar ve onları da, depolamış oldukları enerjiyi ışık olarak açığa çıkarmaları için zorlarlar. 

Böylece “parlayan” (ışıldayan) atomların sayısı ve bununla birlikte ışığn miktarı sürekli artar. Lazere ismini de işte bu süreç verir. Çünkü “lazer”, İngilizce “light amplication by stimulated emission of radiation” tanımlamasının, yani “uyarılmış salma ile ışığn güçlendirilmesi” tanımlamasının kısaltılmış halidir. 

İki ayna arasında tutsak olduğu sürece giderek yoğunlaşan ışınla bir şey yapmaksa mümkün değildir. O nedenle, bu iki yansıtıcıdan biri yarı geçirgen özelliğe sahiptir. Işığın bir bölümü onun aracılığıyla dışarıya çıkar, işte buna lazer ışığ denir. 

Lazer Işınının Normal Işıktan Farkı Nedir? 

Lazer ışınını oluşturan dalgalar tamamen birbirlerine paralel ilerlerler. Yani bir el feneri ve bir “laserpointer” (lazer feneri) ile bir duvar aydınlatılıp sonra yavaş yavaş arkaya doğru gidildiğinde, lazer ışınının normal ışıktan farkı kolayca seçilebilir. El fenerinin duvarda bıraktığı ışk lekesi, duvardan uzaklaştıkça büyür, lazerin aydınlattığı nokta ise hep aynı büyüklükte kalır. Lazer ışığ dağılmadığı için çok hassas işlemlerde rahatlıkla kullanılabilir. Cerrahlar, lazerle beyin ameliyatlarında küçücük hücreleri dokulardan ayırabilirler. Allah’ın normal ışıktan farklı olarak dağılmayan bir ışın olan lazeri yaratmış olması şüphesiz çok büyük bir nimettir. 

Lazer Işınının Özellikleri: 

Lazer ışınının en büyük özelliği dağılmaz olması ve yön verilebilmesidir. Bu özelliğinden faydalanılarak mesafe ölçme ve fiber optik teknolojisi geliştirilmiştir. 

Dalga boyunun küçük olması dağılmayı büyük ölçüde azaltır. Uyarılan atomlar her yön yerine belli yönlerde hareket ederler. Bu, lazerin çok parlak olmasını sağlar. 

Lazer ışınının tek bir ışın olarak dağılmadan yol alabilmesiyle haberleşmede iyi bir sinyal jeneratörü elde edilmiş olur ve aynı anda birçok bilgi bir yerden başka bir yere gönderilebilir. 

Lazer ışını dağılmaz olduğundan kısa darbeler halinde yayınlanabilmesi mümkündür. Kayıpsız yüksek enerji nakli yapılması bu özelliği ile sağlanabilir. 

Lazer ışını tek dalga boyuna sahip olduğu için lazer cinsine göre çeşitli renkte ışınlar elde etmek mümkündür. 

Lazerin Kullanım Alanları 

Elektronik Malzemeler ve İletişim 

Optik fiberler aracılığıyla transmiter (nakledici cihaz) olarak kullanılır. 

Kompakt disklere ve DVD’lere bilgi yüklemenin yanı sıra müzik konserlerinde de lazerden faydalanılır. 

Bilim 

Işık tayflarının araştırılmasında, 

Atmosferik uzaklıkları ölçmede, 

Optik (görmeyle ilgili) olayların araştırılmasında, 

Jeoloji, sismoloji alanlarında kullanılmaktadır. 

Tıp 

Kansız ameliyat gerçekleştirmede, 

Yırtılmış göz retinasının acısız ve süratle dikilmesinde, 

Vücudun çeşitli bölgelerindeki tümörlerin bıçakla açılmadan yerinde kesilerek tedavisinde, 

Damardaki dokuların, lazer ışını ile kanama olmadan kaynamasının sağlanmasında, 

Dermatolojik prosedürlerde, dövmelerin ya da doğum izlerinin deriden silinmesinde, saç ekiminde, diş beyazlatmada, 

Çürük diş çukurlarını dolgu yapılmak üzere acısız delme işleminde, 

Hücre yenilemede, 

Kan dolaşımı ve aktivasyonunun artırılmasında, 

Vücudun mikrop yok etme (fagositoz) yeteneğinin artırılmasında, 

Vücut savunmasında etkili olan hücrelerin sentezinin artırılmasında, 

Kaslarımız üzerinde oluşan spazmlarda çözücü etki sağlanmasında, 

Kan yapımının çoğaltılmasında, 

Vücudumuzdaki çeşitli kırık tedavilerinde, 

Sinirlerin yenilenmesi ve sinir iletişimini artırmada, 

Virüslerin yok edilmesinde, 

Akupunktur uygulamalarında kullanılır. 

Endüstri 

Metal ya da diğer maddeleri kesmede, 

Uçaklara iniş ve kalkışlarında yol göstermede kullanılır. 

Lazer yazıcılar ise yüksek çözünürlükte dokümanların baskısını almada kullanılan cihazlardır. 

Yol güvenliği 

Lazer sinyallerinden radar olarak yol güvenliğini sağlamada faydalanılır. 

Askeriye 

Askeriyede lazerden silahlara hedef göstermede faydalanılır. 

Lazer silahları yapımı ise üzerinde halen çalışılmakta olan bir konudur. 

Lazer Hakkında Kısa Kısa… 

Lazer ışığının gücü kilometrelerce uzağa hiç kaybolmadan gidebilir. Örneğin lazer ışığı Dünya’dan Ay’a kadar ulaştırılabilir. Dünya ile Ay arasındaki mesafenin 384.400 km olduğu düşünülürse lazer ışınının kuvveti daha iyi kavranacaktır. 

Dünyanın En İnce Lazer Işını: 

Bilim adamları, insanın saç telinin binde biri kalınlığında, dünyanın en ince lazer ışınını laboratuvar ortamında geliştirdi. California Üniversitesi bilim adamlarının Science dergisinde yayımlanan araştırmasına göre, dünyanın en ince lazer ışını, epitaxy olarak adlandırılan standart bir teknik kullanılarak, saf çinko kristallerinden elde edildi. Mini lazerlerin, kimyasalları tanımlayan aletlerle bilgisayar disklerindeki bilgi yükünü artırmada kullanılabileceği belirtildi. 

Lazer Kalp Ağrısını Geçiriyor 

Amerikalı doktorlar, kalbe lazerle kılcal delikler açarak by-pass görevi görmelerini sağlıyor. Böylece yeni damarlar oluşuyor ve hasta iyileşiyor. Lazer ışını, hastanın bacağındaki bir atardamara kan dolaşımı yönünde karnın sol kısmına doğru çıkarak uygulanıyor. Kalbe gelindiğinde, uygulanan lazer ışını, kaslara doğru on veya daha fazla kılcal delikler açıyor. Kalpte by-pass ameliyatı etkisi yaratan bu kılcal delikler, yeni damarlar oluşmasını sağlayarak yanma ve ağrılar ortadan kaldırılıyor. Murat Erdem TURAN tarafından düzenlenmistir.